Chhul Hmawr Cancer Venna Vaccine Pek Runpui Kalpui Tan A Ni.
Nimin Ni 28.2.2026 (Inrinni) khan Prime Minister Narendra Modi chuan, chhul hmawr cancer thlentu Human Papilloma Virus (HPV) vaccine chu, hmeichhe tleirawl kum 14-na hmang mekte tan sorkar damdawiin hrang hranga, a thlawna lak theih turin India ram pum huapin Ajmer, Rajasthan atangin a tlangzarh.
Chhul hmawr cancer hi hmeichhe natna bik a ni a, chhul hmawr cancer za zela 99.7% hi Human Papilloma Virus-in (HPV) a thlen a ni. Kum 2024 khan India ramah chhul hmawr cancer vei thar mi 78,499 an awm a, thi 42,392 an awm bawk.
HPV chi hrang zinga 17-te hi cancer thlentu (high risk) bik ni a hriat a ni a. Heng chi 17 zingah hian HPV 16 hi chhul hmawr cancer thlentu hlauhawm ber zing ami niin, khawvel puma chhul hmawr cancer zinga 77% hi HPV 16 leh HPV 18 inkawp in a thlen a ni a, India ramah chuan chhul hmawr cancer zinga 88% hi he virus hian a thlen a ni. HPV natna hi kawppuite hnenah kaichhawn a awlsam hle a, mipat hmeichhiatna, mipat mipat-na leh oral sex atangin a inkaichhawn theih vek a ni.
Tunah hian khawvel pumah ram 160-ah HPV vaccine hi hman tawh a ni a. South East Asia Region (SEAR) a ram 10 zinga ram 8-ah HPV Vaccine hi hman mek niin, India ramah chuan HPV Vaccine hi private damdawi inah kum 2008 atangin hman tan a ni tawh bawk.
HPV Vaccine pek runpui hi thla thum chhung kalpui tur niin, hmeichhe tleirawl kum 14 pumhlum tawh, kum 15 la tling lote hnenah ni tin damdawi in (health facilities) hrang hrang — PHC, UPHC, SDH leh DH-ah te pek ṭhin a ni dawn a ni.
Tun dinhmuna HPV Vaccine hman mek hi GARDASIL niin, HPV Strain pali — 6, 11, 16 leh 18 te laka venna a ni a, vawi khat chiu (single dose) zela pek tur a ni.
Chhul hmawr cancer endikna (screening) hi Health & Wellness Centre leh a chung lam damdawi inahte a thlawna kalpui mek a ni bawk.
Chhul hmawr cancer hi India rama hmeichhe cancer hluar ber dawttu niin, kum tin mi 1,20,000 (nuai khat sing hnih) velin vei thar leh mi 80,000 (sing riat) velin thihpui anga chhut a ni a. Hemi ven nan hian HPV Vaccination Programme hnuaiah hian India ram pumah kum tin hmeichhe tleirawl kum 14 mi vaibelchhe 1.15 chu HPV Vaccine hi pe turin ruahman a ni.







